De vis die geen boom kon beklimmen: een les in zelfacceptatie

“Everybody is a genius. But if you judge a fish by it´s ability to climb a tree, it will live it´s whole life believing that it´s stupid” - Albert Einstein

 Wanneer we het woord ‘geniaal’ horen, denken we vaak aan een hoog IQ of hoogbegaafdheid. Een hoog IQ wordt vaak gezien als iets waardevols, intelligentie is een kwaliteit waar in onze maatschappij veel belang aan wordt gehecht.

Maar er bestaan zo veel meer, zo veel andere kwaliteiten dan alleen hoge intelligentie. De kunst om goed te luisteren bijvoorbeeld. Het vermogen om anderen op hun gemak te stellen. Empathie voor mensen of dieren. Creativiteit. Muzikaliteit. Sportiviteit. Verbinding creëren tussen mensen. Vrede brengen in een conflict. Iemand het gevoel geven dat hij ertoe doet. Ik vind dat die kwaliteiten niet minder waardevol dan een hoog IQ.

Voor mij gaat genialiteit daarom niet alleen over intelligentie. Ik denk dat genialiteit in het unieke mens-zijn zelf zit. Niemand praat zoals jij. Niemand denkt zoals jij. Niemand ervaart de wereld zoals jij. Van de miljarden mensen op aarde is er niet één die precies dezelfde combinatie heeft van ervaringen, gevoelens, gedachten, talenten en uitdagingen. Hoe ongelooflijk bijzonder is dat?

Toch proberen veel mensen een groot deel van hun leven te voldoen aan verwachtingen van anderen. We proberen in een hokje te passen en vergelijken onszelf voortdurend met anderen. We meten ons succes af aan maatstaven die misschien helemaal niet bij ons passen. Zoals een IQ-test.

We zien hetzelfde gebeuren in de manier waarop we naar ons lichaam kijken. We vergelijken onszelf met een ideaalbeeld en met anderen, maar gaan voorbij aan het feit dat elk lichaam anders gebouwd is. Verschillende botstructuren, verhoudingen, lengtes en constituties zorgen ervoor dat niet iedereen er precies hetzelfde uitziet en er ook nooit hetzelfde uit kan gaan zien, wat je ook doet of probeert. Ik hoorde ooit een vergelijking met betrekking tot hondenrassen die me altijd is bijgebleven: een klein, stevig hondenras zal nooit veranderen in een slanke, ranke windhond, hoe hard het ook z’n best doet. En dat is bij ons mensen net zo.

Volgens mij gaat de quote van de vis en de boom dan ook niet over slim of dom, over een hoog of een minder hoog IQ. Maar over weten wat jouw unieke kwaliteiten en talenten zijn. En ook waar je beperkingen liggen. Natuurlijk kunnen mensen groeien en ontwikkelen. Maar soms lijken we in onze maatschappij te geloven dat alles maakbaar is. Dat we altijd meer moeten worden, beter moeten presteren en verder moeten groeien. Zou er niet veel rust ontstaan als we leren te accepteren wie we zijn?

Ik denk dat de vis uit deze quote niet ongelukkig wordt omdat hij geen boom kan beklimmen. Hij wordt ongelukkig omdat hij door anderen wordt beoordeeld op zijn klim-kwaliteiten en zelf is gaan geloven dat dat de enige vaardigheid is die ertoe doet.

Waar blink jij in uit? En als je dat lastig vindt om te beantwoorden, probeer dan eens door de ogen van je beste vriend, vriendin of partner naar jezelf te kijken. Wat vindt hij of zij het mooiste, leukste of meest waardevolle aan jou?