De oorzaak van cravings: complexer dan je denkt

Cravings en discipline

Veel mensen denken dat cravings vooral te maken hebben met discipline. Dat, als het je niet lukt om ermee om te gaan, je zwak bent, geen zelfbeheersing hebt en jezelf niet goed genoeg kunt begrenzen. Het is voor anderen dan ook makkelijk oordelen: ‘Je moet het gewoon niet doen’. ‘Beheers jezelf, zo moeilijk is het toch niet?’ ‘Jij bent zelf degene die het in je mond stopt’. En op een gegeven moment ga je daar zelf in geloven.

Misschien herken je het wel. Het gevoel dat je gefaald hebt, dat er iets mis is met jouw discipline omdat andere mensen het blijkbaar wel kunnen en jij niet. Toch is het vaak niet zo eenvoudig. Cravings ontstaan niet vanuit een gebrek aan wilskracht alleen, maar vanuit een combinatie van verschillende factoren.

Dopamine

Wanneer we iets eten dat we als prettig ervaren, zoals voeding die rijk is aan suiker, vet of zout, komt er dopamine vrij in de hersenen. Dat is een stof die betrokken is bij motivatie en beloning. Ons systeem onthoudt zulke momenten verrassend goed. Niet alleen het eten zelf, maar ook de situatie eromheen. De bank, een stressvolle dag, vermoeidheid, een gevoel van leegte of verveling. Onze hersenen beginnen die momenten te koppelen aan de tijdelijke ontspanning of troost die eten kan geven.

En zo kan er na verloop van tijd een patroon ontstaan. Je lichaam reageert al op een bepaalde situatie voordat er sprake is van echte honger. Niet omdat je zwak bent, maar omdat het zenuwstelsel geleerd heeft dat eten op zo’n moment ontspanning, troost of verlichting geeft.

De rol van de bloedsuikerspiegel en slaap

Ook lichamelijk spelen er processen mee. Wanneer de bloedsuikerspiegel sterk schommelt, bijvoorbeeld door veel snelle koolhydraten of onregelmatig eten, kan het lichaam om snelle energie gaan vragen. Dat voelt als een intense behoefte aan suiker of comfort food.

Ook slaap speelt een belangrijke rol. Wanneer we slecht of te weinig slapen, heeft het lichaam vaak meer behoefte aan snelle energie. Veel mensen merken na een korte of onrustige nacht meer trek in suiker, snacks of comfort food. Daarnaast kost vermoeidheid energie, waardoor bewuste keuzes maken soms moeilijker wordt. Wat eruitziet als een gebrek aan discipline, kan simpelweg een signaal zijn dat het lichaam behoefte heeft aan herstel en rust.

De invloed van het microbioom

Steeds meer onderzoek laat zien dat ook de darmgezondheid invloed kan hebben op cravings en eetgedrag. In onze darmen leven miljarden bacteriën en andere micro-organismen die voortdurend communiceren met onze hersenen en zenuwstelsel. Dit wordt ook wel de darm-brein-as genoemd.

Wanneer de samenstelling van het microbioom verandert, bijvoorbeeld door langdurige stress, veel ultra bewerkte voeding, weinig vezels of antibiotica, kan dit invloed hebben op hoe we ons voelen en hoe verzadigd we zijn.

Sommige mensen merken bijvoorbeeld dat hun behoefte aan suiker of snelle prikkels sterker wordt als hun lichaam uit balans voelt. Hoewel hier nog onderzoek naar gedaan wordt, wordt steeds duidelijker dat cravings niet alleen iets mentaals zijn, maar dat ook processen in het lichaam en de darmen een rol kunnen spelen.

De emotionele laag achter cravings

Achter cravings zit vaak een emotionele laag die veel mensen onderschatten. Eten kan tijdelijk rust geven als iemand overprikkeld is of zich leeg voelt. Soms zoeken we via voeding onbewust naar troost of ontspanning. Zeker in een maatschappij waarin veel mensen voortdurend ‘aan’ staan, is eten een gemakkelijke manier om even te ontladen. Dat betekent niet dat er iets mis met je is. Vaak betekent het dat je systeem probeert zichzelf te reguleren.

Juist daarom werken strenge regels of extreme diëten vaak maar tijdelijk. Als iemand alleen probeert cravings te onderdrukken zonder te kijken naar wat eronder ligt, ontstaat er voornamelijk meer strijd. Veel verstandiger is het om te onderzoeken wat het lichaam je eigenlijk probeert te vertellen.

Je bent niet alleen ♡

Veel mensen schamen zich voor zichzelf en hun gedrag rondom cravings. Ze voelen zich schuldig, hebben het idee dat ze falen of raken gefrustreerd omdat het telkens opnieuw gebeurt. Die spanning en schaamte kunnen vervolgens weer nieuwe cravings in de hand werken, waardoor er een vicieuze cirkel ontstaat die lastig te doorbreken is.

Daarom is het waardevol om te onderzoeken waar cravings vandaan komen en wat het lichaam nodig heeft om weer in balans te komen. Veel mensen merken dat de drang naar snelle prikkels of comfort food afneemt wanneer hun lichaam en leefstijl meer in balans komen.